---
title: "Kuraka Chilimasa Manglar Sach'a-sach'api Awqanakuywan (1532)"
id: "curaca-chilimasa-combate-manglares"
category: "conquista-y-virreinato"
zone: "Puerto Pizarro"
url: "https://www.mitumbes.com/qu/conquista-y-virreinato/curaca-chilimasa-combate-manglares/"
verified: false
source: "MiTumbes.com - Plataforma Turística Oficial de Tumbes"
---

# Kuraka Chilimasa Manglar Sach'a-sach'api Awqanakuywan (1532)

1532 watapi Manglarkunapi awqanakuymanta, Kuraka Chilimasap pakapi churanakuyninmanta willakuy.

## Datos Clave / Quick Facts
- **Zona:** Puerto Pizarro

## Información Detallada
Manglar Sach'a-sach'api Awqanakuy (icha Estero Wayq'ukunapi Maqanakuy), 1532 watapi ariwaki killa chawpipi rurasqa, Abya Yala allpapi Francisco Pizarroq pusasqan kastilla awqakunaman ñawpaq kutita tumpis runakunaq allichasqa qhapaq amachakuyninmi karqan.

Puná wat'api kastillakuna ch'aqwapi kawsasqanku qhipaman —maypichus Pizarroqa Tumbalá kurakap suqta pachak watasqa tumbes runankunata kacharichirqan—, awqakunaqa Guayaquil hatun quchata chimpayta qallarirqanku allpa churanaman chayanankupaq. Kimsantin karawila wamp'ukunap k'itin mana aypaptin kawallukunata, awqakunata, imaymanankunatapas apanapaq, tumpis wayt'aqkunaq wanp'uqkunaq hatun mama qucha wamp'unkunapi qhapaq wamink'akunata aparqanku.

Chilimasa kurakaqa, Tumbes wayq'up hatun kuraqnin, llullakuspa sumaq rimayta qhawarichirqan llaqtamasinkunata wak'ankunatapas kutichimunanpaq, ichaqa pakallapim llapa kastillakunata wañuchiyta munarqan. Qucha pacha muyuriyninta, mayup yaku ñankunatapas allinta yachaspa, tumpis wamp'uqkunaqa nisyuta ñawparqanku karawilakunaq illapa hark'akuyninmanta t'aqakuspa.

La Chepa hinallataq Puerto La Leña estero sasachakuyninman yaykuspankum, tumpis awqakunaqa t'aqasqa wamp'ukunata ch'aqwarqanku. Kimsantin kastilla awqakunam hap'isqa hinaspa chaypachalla wañuchisqa karqanku. Pedro Pizarro willakuqwan Francisco Martín de Alcántara kikin manglar t'urupi churakuspa kawsayninkuta qespichirqanku, espadankunawan achka awqakunata hark'aspa mana yakuman llimp'isqa wañunankupaq.

Tukukuypitaq, Francisco Pizarro Hernando de Soto jinetekunata ch'aki allpaman horqomuptinku awqanakuyqa kastillakunapaq t'ikrakurqan. Arcabuz illapakunaq qapariynin, kawallukunaq kallpanpas tumpis awqakunata mancharichirqan, ch'aki sach'a-sach'aman ayqichispa. Allpa ukhuman qatiykuspa qhawapayaspankutaq, Chilimasata muyuykurqanku, paytaq churanakuyta saqirqan. Tumbes wayq'uta thak-yachinapaq, q'ipiqkunata hinallataq runasimimanta rimapayaqkunata (paykunawan kuskam ancha riqsisqa Felipillo karqan) tarinapaq Chilimasa kuraq kasqanta yachaspa, Pizarroqa pampacharirqan kasukunanpaq hinallataq Cajamarcaman rinapaq mikhuykunata qunanpaq.

## Cita Oficial
MiTumbes. (2026). *Kuraka Chilimasa Manglar Sach'a-sach'api Awqanakuywan (1532)*. Guía Turística de Tumbes. https://www.mitumbes.com/qu/conquista-y-virreinato/curaca-chilimasa-combate-manglares/